08.10.2026 Sektör Rehberi 6 dk okuma

Nohut, Mercimek ve Fasulyede Parti Bazlı Depo Yönetimi

Baklagil deposunda toplam miktarı bilmek, günlük soruların yalnızca bir bölümünü cevaplar. Hangi nohut partisi hangi kabulden geldi? Kırmızı mercimekle yeşil mercimek raporda ayrı görülebiliyor mu? Bir fasulye teslimi hazırlanırken ilgili analiz belgesine ulaşılabiliyor mu? Parti bazlı yönetim, ürün adını miktarın yanına yazmaktan daha kapsamlı bir ilişki kurar. Ürünün kimliği, miktarı, fiziksel konumu ve işlem geçmişi birlikte okunabilir olduğunda ekipler aynı stok hakkında daha tutarlı konuşabilir.

Tek bir baklagil kodu neden yeterli olmaz?

Nohut, mercimek ve fasulyeyi tek ürün başlığında toplamak, kabul sırasında kolay görünse de raporlamada ayrıntıyı kaybettirir. Ticaret Bakanlığının ürün kalite kriterleri dizininde nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve kuru fasulye ayrı eklerle ele alınır. Bu nedenle ürün sözlüğü en azından işletmenin gerçekten kabul ettiği ürünleri ayrı tanımlamalıdır. Sınıf, çeşit veya ticari boy bilgileri varsa bunların hangi belgeden geldiği de anlaşılır olmalıdır.

Serbest metin alanları açıklama için yararlıdır; fakat temel ürün kimliğini yalnızca bu alanlara bırakmak arama ve karşılaştırmayı zorlaştırır. Bir kullanıcı “kırmızı mercimek”, diğeri “k. mercimek” yazdığında iki ayrı stok oluşmamalıdır. Ortak ürün kodu kullanın, belgedeki özgün adı ise ayrı açıklamada koruyun. Kod açma ve değiştirme yetkisini belirleyin. Aynı ürüne ikinci bir kod açıldığında eski kayıtları topluca değiştirmek yerine önce gerçek farkın ne olduğunu inceleyin.

Kabul belgesi parti kaydının başlangıç noktasıdır

Her kabulü tarih, teslim eden taraf, ürün, miktar ve tartım referansıyla tanımlayın. Bir araç birden fazla ürün veya ayrı değerlendirilmesi gereken teslim getiriyorsa kayıt kurgusu bu ayrımı açıkça gösterebilmelidir. Tedarikçi veya mal sahibi bilgisiyle taşıyıcı bilgisini karıştırmayın. Aynı firmadan gelen iki araç, aynı partiye ait olmak zorunda değildir; aynı gün gelmeleri de tek başına birleştirme gerekçesi sayılmamalıdır.

Bakanlığın ilgili inceleme rehberi kabul, tartım, numune ve analiz bağlantısını ele alır. İşletme kayıtlarında bu bağlantıların kopmaması hedeflenmelidir. Numune kodu, analiz raporu ve kabul işlem numarası birbirinin yerine kullanılmamalı; aralarında karşılıklı referans bulunmalıdır. Böylece bir sonuç sorulduğunda yalnızca dosya adıyla arama yapmak yerine hangi kabulün hangi numuneyle değerlendirildiği görülebilir.

Analiz sonucunu güncel tutarken geçmişi kaybetmeyin

Bir raporun sisteme eklenmesi ile teknik olarak kabul edilmesi farklı adımlar olabilir. Sonucu kimin girdiğini, hangi rapora dayandığını ve değerlendirmeyi kimin tamamladığını ayırın. İşlem durumunu eksik, incelemede veya tamamlanmış gibi işletmenize uygun açık ifadelerle gösterin. Boş bir hücre, yanlışlıkla “uygun” olarak yorumlanmamalıdır. Analiz belgesi henüz gelmediyse bunun stok ve sevk planına etkisini yetkili sorumlu belirlemelidir.

Düzeltilmiş bir rapor geldiğinde önceki belgeyi görünmez biçimde değiştirmek, daha önceki kararların dayanağını kaybettirir. Eski ve yeni raporun ilişkisini, değişiklik tarihini ve açıklamasını koruyun. Yeni sonuçla yeniden değerlendirilmesi gereken sevkiyat veya parti birleştirme kararı varsa bunları ayrıca kontrol edin. Yazılımın bir değeri saklaması, o değerin doğru ölçüldüğünü kanıtlamaz. Kalite ölçümü ve karar verme sorumluluğu ilgili yetkili süreçlerde kalır.

Fiziksel konum, ürün kimliğinin yerine geçmez

Bir silo veya bölüm kodu zaman içinde farklı ürünleri barındırabilir. Bu nedenle “Bölüm A” ifadesini parti kodu gibi kullanmayın. Konum, partinin nerede olduğunu gösteren ayrı bir kayıttır. Ürün başka bir yere taşındığında parti kimliği korunmalı, hareketin başlangıç ve hedef bilgileri eklenmelidir. Aynı ürün için birden fazla konum kullanılıyorsa hangi miktarın nerede bulunduğu açık olmalıdır.

Ambalajlı ve dökme ürünlerle çalışan işletmelerin sayım yöntemleri aynı olmayabilir. Kayıtta kullanılan birimin kilogram, ton, çuval veya başka bir birim olduğu açıkça belirtilmelidir. Ambalaj sayısını kütle miktarıyla eşitlemeyin; dönüşüm yapılıyorsa dayanağını ve hangi işlem için kullanıldığını saklayın. Bu yazı her baklagilin her depo tipinde kabulüne ilişkin izin vermez. Tesisin lisansı ve ürüne özel şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Transferi yeni bir belirsizlik üretmeden kaydedin

Parti hareketi planlandığında fiziksel taşıma ile kayıt güncellemesinin hangi sırayla tamamlanacağı belirli olsun. Hareket emri, gerçekleşen miktar ve son onay aynı işlem üzerinden izlenebilmelidir. Planlanan transfer tamamlanmadıysa iki konumda birden stok varmış gibi görünmemelidir. İptal edilen veya kısmen gerçekleşen hareketlerin kapanış biçimi de önceden tanımlanmalıdır. “Sonra düzeltiriz” yaklaşımı yoğun günlerde kalıcı rapor farkları oluşturabilir.

Birden fazla partinin fiziksel olarak birlikte ele alınması gerekiyorsa önce hangi kuralların uygulanacağını yetkili teknik ekiple belirleyin. Ekrandaki benzer ürün adı, aynı sınıf veya aynı sahiplik tek başına yeterli karar değildir. Birleşen miktarların önceki kayıtlarla bağlantısını korumak gerekir. Sonradan bir sevkiyat sorulduğunda önceki kabullere dönülebiliyorsa kayıt zinciri devam eder; yalnız yeni toplam görünüyorsa geçmiş ayrıntısı kaybolmuş olabilir.

Sevkiyat öncesi mutabakatı somutlaştırın

Hazırlanacak teslim için ürün, parti, analiz ve miktar bilgilerini bir araya getirin. Çıkış emrinin ürün tanımıyla yükleme konumunun gerçekten eşleştiğini kontrol edin. Bekleyen diğer çıkışların aynı miktarı kullanıp kullanmadığını inceleyin. Tartım ve sevk belgesi tamamlandığında gerçekleşen hareketi plana karşılaştırın. Bir fark varsa ilk iş toplamı değiştirmek değil, hangi belgenin veya fiziksel işlemin farklı olduğunu bulmak olmalıdır.

Varsayımsal bir örnekte aynı tedarikçiden gelen iki nohut kabulü, ayrı raporlara ve farklı konumlara bağlı olsun. Alıcıya yapılacak teslim bu iki kabulden karşılanacaksa ayrılan miktarlar ayrı gösterilir. Alıcının kabulünde yeni bir teslim numarası oluştuğunda depo çıkışına referans eklenir. Sonradan yalnız bir raporla ilgili soru gelirse bütün günlük stok yerine ilgili kayıt zinciri incelenebilir. Bu örnek gerçek bir müşteri kaydı veya ürün uygunluk tavsiyesi değildir.

Günlük kayıt kontrolünü görevlerle eşleştirin

Kabul sorumlusu, ürün sözlüğü ile belgedeki ürün adının eşleşmesini kontrol eder.
Analiz takibini yapan kişi, numune ve rapor bağlantısındaki eksikleri listeler.
Depo sorumlusu, konum hareketlerinin gerçekleşen miktarla uyumunu inceler.
Sevkiyat ekibi, ayrılan miktarın başka bir çıkışta tekrar kullanılmadığını doğrular.
Yönetici, açık farkların sebebini, sorumlusunu ve beklenen çözüm adımını takip eder.

Görev paylaşımı küçük işletmelerde aynı kişide birleşebilir. Yine de adımların ayrı tanımlanması, yoğun dönemde hangi kontrolün tamamlandığını göstermeye yarar. Sorun çıktığında kişiyi aramak yerine işlem kaydından ilerleyebilmek, ortak çalışma düzeninin temelidir.

Eksik miktarı sıfır olarak kaydetmeyin

Henüz kontrol edilmemiş miktarla doğrulanmış sıfır miktar farklıdır. Sayım farkı görüldüğünde gerekçe ve inceleme durumu açık olsun; geçmiş hareketleri açıklamasız değiştirerek toplamı eşitlemeyin. Bu ayrım ürün kimliğiyle birlikte düşünülmelidir. Yağlı tohum ve yer fıstığı kayıt rehberi de beyan, belge ve değerlendirme arasındaki farkı koruyan bir yaklaşım sunar.

Sık sorulanlar

Bütün baklagiller aynı kalite alanlarıyla izlenebilir mi?

Ürünlere ait kriter ve belge yapıları farklı olabilir. İşletme ortak bir kayıt altyapısı kullanabilir; ancak ürüne özgü alanlar ve teknik değerlendirmeler ayrı korunmalıdır.

Baklagillerin sistem kapsamında olması her depoda kabul edildiğini gösterir mi?

Hayır. Bakanlığın 12 Mayıs 2026 tarihli SSS sayfası baklagilleri ürün grupları arasında sayar. Belirli bir ürünün belirli tesiste kabulü için depo lisansı ve fiilî hizmet kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.

Bu yapıyı kurmaya nasıl başlanır?

Önce bir nohut, bir mercimek ve bir fasulye kaydını kabulden sevke kadar izleyin. Eksik bağlantıları çıkarın, ortak sözlüğü netleştirin. Genel çerçeve için lisanslı depoculuk rehberini, kayıt yaklaşımı için LİSDEP modüllerini inceleyebilir; işletmenize uygun kapsamı ekibimizle değerlendirebilirsiniz.

Kaynaklar

Kaynak kontrolü: 8 Ekim 2026. İşletme uygulamaları, ilgili ürün ve tesisin güncel koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.